بخش کاربری
فراموشی رمز عبور
قبلا ثبت نام نکرده ام

رسام عرب زاده

arabzade__1_

استاد رسام عرب زاده در سال ۱۲۹۳ شمسی در شهر تبریز به دنیا آمد . پدرش حسین زیدی لطیفی ملقب به سید عرب از شاگردان کمال الملک بود که با نقاشی و طراحی فرش , امرار معاش می کرد . وی از اعراب زیدی بود که سه نسل قبل از حجاز مهاجرت کرده بودند و بدین جهت به سید عرب معروف بود .

دوران کودکی را در مکتب خانه گذراند و در آنجا قرآن و الفبا آموخت . در این ایام گسترش دامنه جنگ جهانی اول در ایران و آشفتگی سیاسی کشور , گذران زندگی را به ویژه برای مردم آذربایجان , دشوار کرده بود . پس از قیام دموکرات های آذربایجان به سرکردگی محمد خیابانی و ایجاد دولت موقت , فقر و بیکاری گسترش یافت و خانواده عرب زاده به همراه بسیاری دیگر راهی پایتخت شدند .

در تهران رسام به همراه برادرش به مدرسه ادیب رفته و تا کلاس سوم ابتدایی را در آنجا می گذراند و در زمره بهترین دانش آموزان مدرسه محسوب می شود . و دوباره به تبریز رجعت کردند . در تبریز رسام تحصیل را در مدرسه رشدیه ادامه می دهد و تا کلاس ششم در آنجا درس می خواند . تبحر او در نقاشی مورد توجه معلمان قرار گرفت  .در تابستان  صبح ها را در یک کارخانه قالیبافی به طراحی می پرداخت و بعد از ظهر ها پیش پدرش کار می کرد. در همین دوران , رسام در هنرستان تبریز که به دست رسام ارژنگی تاسیس شده بود , در رشته مینیاتور نام نویسی کرد و مرحله جدیدی در زندگی او آغاز گردید .

arabzade__8_

رسام در شانزده سالگی مجبور به ازدواج شد و در همان سال ها هنر رواج می یابد و هنرستان های متعددی در کشور تاسیس می شود که در همگانی شدن هنر و ایجاد علاقه در مردم نقش بسزایی دارد . رسام نیز به یادگیری هنرهای دیگر علاقه مند می شود : گلدوزی , موسیقی و تئاتر را تجربه می کند و نواختن ویولون را می آموزد. ولی از کار طراحی و مینیاتور غافل نمی شود و دار قالی در مغازه پدر را برپا می کند و از یکی از استادان قدیمی شهر بافت قالی را فرا می گیرد . بعد از مدتی راهی تهران می شود و در مغازه ی کاشی کاری مشغول به کار می شود . در همین مدت در مناقصه ای که برای طراحی کاشی های دیوار مجلس شورا پیشنهاد شده , شرکت کرده و طرح او در میان طرح های متعدد , شاخص گردیده و برنده می شود .بعد از آن با کمک صاحب مغازه اش به مدرسه برگشته و روزها به کلاس رفته و بعد از آن تا دیروقت به طراحی در کاشی سازی ادامه می دهد . پس از چندی به استقلال رسیده و کلاسی دایر می کند و به آموزش نقاشی می پردازد و مرحله جدیدی از زندگی رسام آغاز می شود . استادان خط و نقاشی که ابتدا او را به حساب نمی آوردند , به مهارت و کارایی او پی می برند . یکی از تابلو هایش که مورد توجه قرار میگیرد , با الهام از این شعر حافظ پدید آمده است :

گرچه پیرم تو شبی تنگ در آغوشم گیر      …………………………   تا سحرگه ز کنار تو جوان برخیزم

یکی دیگر از آثار نفیس او تصویری از یوسف و زلیخاست . کارهای او مورد توجه استاد طاهرزاده قرار می گیرد و در همین دوران مجسمه سازی را نیز می آموزد . یکی از دستاوردهایش در این زمینه , طراحی چهره عارف قزوینی است که بعد ها برای مقبره عارف قزوینی فرستاده می شود .

arabzade__6_
arabzade__7_

در آغاز جنگ جهانی دوم و در سن ۲۵ سالگی  به تبریز رجعت کرد و به کار در کارگاه پدرش پرداخت و کلاس های آموزشی در زمینه طراحی فرش , گلدوزی و نقاشی دایر می کند . اولین فرش خود را ناگزیر با قرضی که از یک دوست می گیرد به پایان می برد و فرش را در ازای بدهی از دست می دهد .با بافت این فرش تجربه ای آغاز می شود که محور اصلی فعالیت های رسام در زندگی پربار آتی اوست . تجربه نقاشی اش را با بافت قالی بهم می آمیزد .

بافت فرشی از چهره سرشناس , نمونه ای موفق از تلاش های اولیه اوست . این فرش پس از اتمام به سرعت به فروش رفته و راهی تهران می شود .در همین دوران با رنگ ها آشنایی کامل پیدا کرده و از فوت و فن رنگرزی مطلع می گردد . و سپس فرشی با نام رقص فرشتگان می بافد . پس از آن روس ها به آذربایجان حمله کرده و به تصرف آنها در می آید . در آن دوران به کشیدن کاریکاتور مشغول می شود تا با زبان طنز به مردم نشاط و آرامش دهد و بیانگر دردها و مسائل آنان باشد . و احترام او در بین مردم بیشتر می شود .

رسام در اوایل دهه بیست راهی تهران می شود . در تهران فرشهایش مورد توجه قرار می گیرد و دو نمونه از آن در حراج هلال احمر به فروش می رسد . مغازه قالیبافی خود را در لاله زار راه اندازی کرده که محلی مناسب برای فعالیت های اقتصادی است .

مقتضات اقتصادی و محیط پیرامون , عرب زاده را به عرصه های جدیدی می کشاند . مانند بافت آرم شرکت های مختلف روی فرش , یا انواع طراحی برای تبلیغ کالاهای خارجی و داخلی که موجب رونق کارش می شود و مغازه کوچکش به کارگاه قالیبافی در محلی بهتر تبدیل می شود .

نوآوری های او در طراحی و بافت فرش در این مرحله آغاز می شود . نخستین جلوه های ابتکار , نقش پردازی بر مبنای اصول جدید طراحی است , مانند رعایت مقیاس و اندازه ها . اما ویژگی بارز او , بهره گیری از طرح هایست که نقش غلط نامیده می شود . این طرح ها ترکیبی از نقش های متفاوت با نظام متعارف و مغایر با سنتهای رایج است .

دهه چهل و پنجاه , دوران شکوفایی هنر رسام در طراحی و بافت قالی است . نمایش آثار رسام در کارگاه خصوصی (۱۳۴۵) , خانه آفتاب (۱۳۵۲) و انستیتو گوته (۱۳۵۳) با استقبال عمومی گسترده ای روبرو می شود .

در سال ۱۳۴۵ عده ای از مسئولان شرکت سهامی فرش ایران از کارگاه هنر عرب زاده بازدید می کنند و او را به همکاری در شرکت مذکور دعوت می نمایند ولی او نمی پذیرد و خود را در چهارچوب رسوم اداری مقید نمی کند ولی از راهنمایی دریغ نمی ورزد ( مجموعه واژگان فرش که به نام دستورالعمل اصطلاحات امور تولیدی فرش با همکاری او و تعدادی از کارشناسان مجرب شرکت فرش تدوین شد یکی از همکاری های ذیقیمت او با شرکت مذکور است )

او استاد کاری بزرگ در حرفه رنگرزی و رفوگری است و از تجارب غنی و ارزنده اش استفاده بسیار گردیده است .

بی شک استاد عرب زاده روح تازه ای به کالبد هنر فرش در ایران دمیده است و سلیقه و پسند هنری مردم را ارتقا بخشیده است .

استاد رسام عرب زاده در سال ۱۳۷۵ در تهران دار فانی را وداع گفت .  (برگرفته از ویکی پدیا)

arabzade__2_